Trong bối cảnh kinh tế thế giới liên tục biến động bởi căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và bất ổn năng lượng, Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen. Không còn đơn thuần dựa vào lợi thế chi phí thấp hay tốc độ tăng trưởng cao, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế đang được tái định hình theo hướng thích ứng linh hoạt và phát triển bền vững. Đây cũng là nội dung trọng tâm được thảo luận tại cuộc họp kinh doanh thường kỳ do Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) tổ chức ngày 6/4/2026, quy tụ nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia kinh tế.
Theo các chuyên gia, môi trường kinh doanh toàn cầu đã có sự thay đổi mang tính nền tảng trong những năm gần đây. Từ đại dịch Covid-19 đến khủng hoảng logistics và xung đột thương mại, doanh nghiệp buộc phải chuyển hướng chiến lược từ tối ưu hóa chi phí sang đảm bảo khả năng duy trì hoạt động. Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ sự hội nhập sâu rộng và tăng trưởng xuất khẩu ổn định.

Phát biểu tại sự kiện, ông Simon Kreye – Phó Đại sứ Đại sứ quán Đức tại Hà Nội – nhấn mạnh rằng năng lực cạnh tranh trong tương lai của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng chống chịu. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa đa dạng hóa chuỗi cung ứng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng môi trường thể chế vững mạnh. Việt Nam đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển sản xuất toàn cầu, nhưng đồng thời cũng đối mặt với những hạn chế khi vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên vật liệu nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc.
Thực tế này khiến nền sản xuất trong nước chủ yếu dừng lại ở khâu lắp ráp cuối cùng trong chuỗi giá trị khu vực. Do đó, việc phát triển hệ sinh thái nhà cung cấp nội địa và đa dạng hóa nguồn cung đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là giải pháp giảm thiểu rủi ro mà còn là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Một trong những thách thức lớn khác được đề cập tại cuộc họp là rủi ro năng lượng. Ông Bruno Jaspaert – Chủ tịch EuroCham – cảnh báo rằng các gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu không chỉ mang tính ngắn hạn. Với hơn 80% nguồn nhiên liệu phụ thuộc vào khu vực Trung Đông, Việt Nam đang đứng trước áp lực lớn về chi phí vận chuyển và sản xuất. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần chuẩn bị cho kịch bản chi phí năng lượng tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, bài toán lao động cũng nổi lên như một thách thức dài hạn. Trong vòng 5 năm tới, tình trạng thiếu hụt lao động có thể trở thành rào cản lớn nhất đối với tăng trưởng kinh tế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về chiến lược phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng lao động.
Ở góc độ vĩ mô, ông Michael Kokalari – chuyên gia kinh tế của VinaCapital – nhận định rằng nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực trong ngắn hạn. Động lực chính đến từ tiêu dùng nội địa và sự phục hồi mạnh mẽ của ngành du lịch. Tuy nhiên, những áp lực nền tảng như chi phí đầu vào tăng, điều kiện lao động khắt khe và rủi ro bên ngoài đang dần hiện rõ.
Đáng chú ý, ngay cả khi các gián đoạn nguồn cung được giải quyết, tác động tiêu cực vẫn có thể kéo dài do đặc thù của chuỗi logistics toàn cầu. Theo ước tính, thị trường có thể mất tới 6 tháng để ổn định trở lại, khiến doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều bất định trong ngắn hạn.
Dù vậy, triển vọng dài hạn của Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực. Các chuyên gia cho rằng lợi thế cạnh tranh của Việt Nam đang chuyển dịch từ chi phí thấp sang khả năng thích ứng linh hoạt. Những yếu tố như vị trí địa lý chiến lược, mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn và môi trường kinh doanh năng động tiếp tục là nền tảng quan trọng.
Ông André de Jong – đại diện Bosch Việt Nam – nhấn mạnh rằng doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận trong bối cảnh mới. Thay vì chỉ tập trung tối ưu chi phí, việc xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt, tăng cường liên kết với nhà cung cấp nội địa và nâng cao năng lực vận hành sẽ là yếu tố quyết định thành công.
Trong dài hạn, việc duy trì năng lực cạnh tranh của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng nâng cao giá trị gia tăng, đầu tư vào hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng. Những doanh nghiệp chủ động đổi mới, đa dạng hóa và thích ứng nhanh với biến động sẽ nắm bắt được cơ hội tăng trưởng bền vững.
Thông qua các hoạt động đối thoại như cuộc họp kinh doanh thường kỳ, Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam tiếp tục đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa cộng đồng doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách. Đây không chỉ là diễn đàn chia sẻ thông tin mà còn góp phần định hướng chiến lược, giúp doanh nghiệp vững vàng trước biến động và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế dài hạn của Việt Nam.
Tấn Thành






















